Kính ngữ đậm chất nhăn văn của văn hóa Nhật

Cũng giống như người Việt trước khi bắt đầu bữa ăn đều nói: “Mời bố/mẹ/cô bác/anh chị em/… cùng ăn”, người Nhật, với phong thái văn hóa trang trọng và lịch sự cũng không quên kính ngữ “Itadakimasu” một cách cùng mời mọi người và cảm ơn người đã cất công chuẩn bị món ăn. Hãy cùng trung tâm tiếng Nhật Misaki khám phá nét văn hóa Kính ngữ của người Nhật nhé.
Kính ngữ là một dạng đặc thù của các ngôn ngữ châu Á khi người ta rất coi trọng quan hệ xã hội. Kính ngữ (keigo) được dùng đối với người trên, hoặc người không có quan hệ gần gũi, và thường dùng trong những trường hợp trang trọng. Đặc biệt trong các vấn đề giao dịch, kinh doanh. Kính ngữ gồm có 3 loại: tôn kính ngữ (sonkeigo), khiêm nhường ngữ (kenjoogo), và lịch sự ngữ (teineigo). Itadakimasu thuộc teineigo.

Theo từ điển về lịch sử ngôn ngữ, từ “itadaki” vốn mang nghĩa là đỉnh núi, nơi cao nhất của ngọn núi nên nghĩa gốc của từ  “itadaku” (いただく) nghĩa là “đặt lên đầu”. Ở thời Trung đại, người Nhật có tục giơ cao lên đầu tỏ ý cảm tạ khi nhận quà hay đồ vật của người bề trên, người lớn tuổi nên từ “itadaku” còn có một nghĩa nữa là “nhận”. Thêm vào đó, cũng xuất phát từ hành động giơ cao lên đầu biểu thị lòng cảm tạ khi nhận cái gì đó từ người trên hay trước khi ăn những đồ cúng Phật, nên từ “itadakimasu” dần dần được trở thành kính ngữ để nói trước mỗi bữa ăn, để mỗi người thể hiện sự biết ơn.

Ngày nay, chắp tay và nói “Itadakimasu” trước khi ăn đã trở thành phép tắc giao tiếp tối thiểu của mỗi người Nhật từ người già cho đến các em bé. Không chỉ hàm ý trân trọng và cảm tạ với những người đã cất công chuẩn bị món ăn cho mình, kính ngữ “Itadakimasu” còn mang ý nghĩa đa tạ khi nhận được sinh mệnh của mọi vật trong thế gian. Đây cũng xuất phát từ quan niệm của đạo Phật – “vạn vật hữu linh”, vạn vật đều có sinh mệnh, có linh hồn riêng của mình và con người tiếp nhận nó để suy trì cuộc sống của mình. Vì thế, mỗi người đều phải cảm tạ cuộc sống, cảm tạ những người nông dân đã trồng cây lúa, chăm ngọn rau, cảm tạ vạn vật trên đời , giống như đạo lý “Uống nướ nhớ nguồn” và “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây” của Việt Nam vậy. Đây cũng xem là một trong những truyền thống tốt đẹp của văn hóa Nhật. Mà không chỉ riêng tại Nhật, văn hóa biết ơn luôn là đức tính cao đẹp và quý báu của con người, giống như các đức tính khiêm tốn, vị tha, giàu yêu thương, nhân đạo.

Ngắn gọn nhưng truyền tải nhiều thông điệp, ý nghĩa sâu xa, “itadakimasu” không chỉ là kính ngữ đầy chất nhân văn của ngôn ngữ Nhật, mà còn ẩn chứa nét đẹp thành kính, trang trọng của nên văn hóa Nhật Bản lâu đời đặc sắc. Tuy chỉ là một cử chỉ giao tiếp nhỏ, nhưng đừng quên chắp tay và nói “itadakimasu” trước khi ăn nhé bạn, đừng cho đó là lễ nghi tiểu tiết, bởi trong con mắt của người dân xứ sở hoa anh đào, nó là hành vi thể hiện trái tim, tình cảm và trình độ văn hóa – nhận thức nơi bạn đó.